Czym jest zachowek?

Zachowek to instytucja prawna, która chroni najbliższych członków rodziny spadkodawcy przed całkowitym pominięciem ich w testamencie. Dzięki zachowkowi osoby uprawnione mogą dochodzić części spadku, nawet jeśli w testamencie nie zostały uwzględnione. Jest to forma rekompensaty, która zapewnia minimalny udział w majątku po zmarłym.

Kto ma prawo do zachowku?

Uprawnionymi do zachowku są zstępni spadkodawcy (dzieci, wnuki), małżonek oraz rodzice, jeśli byliby powołani do spadku na podstawie ustawy. Nie przysługuje on rodzeństwu, dalszym krewnym ani osobom spoza rodziny. Wysokość zachowku wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przysługiwałby uprawnionemu w przypadku dziedziczenia ustawowego, a w przypadku osób trwale niezdolnych do pracy oraz małoletnich – dwie trzecie tego udziału.

Kiedy można dochodzić zachowku?

Roszczenie o zachowek powstaje w momencie otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy. Osoby uprawnione mogą dochodzić swoich praw, jeśli nie otrzymały należnej części majątku w testamencie, darowiznach lub zapisach windykacyjnych. Zachowek można dochodzić od spadkobierców testamentowych lub osób, które otrzymały darowizny zaliczane do schedy spadkowej.

Jakie są sposoby dochodzenia zachowku?

W pierwszej kolejności warto próbować polubownego rozwiązania sprawy poprzez negocjacje z osobami, które otrzymały spadek. Jeśli to nie przynosi efektu, konieczne może być skierowanie sprawy do sądu. Pozew o zapłatę zachowku składa się do sądu cywilnego właściwego dla miejsca ostatniego zamieszkania spadkodawcy. W pozwie należy wskazać wartość spadku oraz wysokość przysługującego zachowku.

Czy istnieją sytuacje, w których zachowek nie przysługuje?

Prawo do zachowku nie przysługuje osobom wydziedziczonym przez spadkodawcę w testamencie. Wydziedziczenie musi jednak zostać uzasadnione, np. poprzez rażące zaniedbanie relacji rodzinnych lub popełnienie przestępstwa przeciwko spadkodawcy. Osoby, które zrzekły się dziedziczenia lub zostały uznane za niegodne dziedziczenia przez sąd, również nie mogą dochodzić zachowku.

Jak uniknąć sporów o zachowek?

Aby uniknąć konfliktów związanych z zachowkiem, spadkodawca może wcześniej dokonać planowania sukcesyjnego. Jednym z rozwiązań jest przekazanie majątku w darowiźnie na długo przed śmiercią, ponieważ niektóre darowizny mogą nie być uwzględniane przy obliczaniu zachowku. Inną opcją jest zawarcie umowy o zrzeczenie się zachowku. W przypadku spadkobierców warto pamiętać o terminie dochodzenia roszczeń – wynosi on 5 lat od otwarcia spadku lub ogłoszenia testamentu.